Wet excessief lenen DGA 2026: alles over de €500.000-drempel

De Wet excessief lenen bij eigen vennootschap is sinds 1 januari 2023 van kracht. Het doel: voorkomen dat DGA's onbeperkt belastingvrij geld uit hun BV halen door het simpelweg "te lenen" via een rekening-courant in plaats van een belaste dividenduitkering. De drempel begon in 2023 op €700.000, daalde per 1 januari 2024 naar €500.000, en blijft in 2026 op datzelfde niveau staan.

Waarom is 2026 nu opeens een belangrijk moment? Omdat de eerste aanslagen op basis van peildatum 31 december 2025 in mei 2026 binnenrollen. Voor DGA's die in 2024 nog hoopten dat de drempel van €700.000 zou blijven gelden, is dit het eerste fiscale jaar waarin de strengere drempel van €500.000 daadwerkelijk in een aanslag wordt verwerkt. De Belastingdienst heeft expliciet aangekondigd dat handhaving op excessief lenen voor 2026 en 2027 wordt geïntensiveerd, deels omdat de aangiften IB 2025 nu binnenkomen en uitgewerkt worden.

Voor DGA's met een rekening-courant van bijvoorbeeld €600.000 betekent dat: €100.000 boven de drempel wordt fiscaal behandeld als een fictief regulier voordeel uit aanmerkelijk belang. In box 2. Tegen 24,5% (eerste schijf 2026: tot €68.843) of 31% (boven die schijf). Een eenmalige correctie van €24.500 — €31.000 belasting per €100.000 boven de drempel.

De peildatum is 31 december van het belastingjaar. Voor het belastingjaar 2026 wordt dus gekeken naar het totaal aan schulden dat een DGA op 31 december 2026 heeft openstaan bij zijn of haar BV('s). Geldt voor één DGA samen met de fiscale partner: gezamenlijk maximaal €500.000. Niet €500.000 per partner.

Wat telt mee in het totaal: - Saldo rekening-courant DGA met de BV - Verstrekte leningen door de BV aan de DGA (geformaliseerd via leningsovereenkomst) - Rentestand van die leningen, voor zover bijgeschreven op de hoofdsom - Schulden bij andere BV's waarin de DGA een aanmerkelijk belang heeft (5% of meer) - Schulden bij BV's van de fiscale partner - Schulden bij BV's van verbonden personen, voor zover boven hún eigen drempel (zie hieronder)

Wat telt niet mee: - Eigenwoningschulden waarop de DGA na 31 december 2022 een recht van hypotheek heeft gevestigd ten gunste van de BV (de zogenoemde "uitzondering eigenwoning") - Eigenwoningschulden van vóór 1 januari 2023 die destijds al voldeden aan de eigenwoningregeling van de Wet IB 2001 - Schulden uit hoofde van een dienstbetrekking (bijv. salarisvoorschotten, mits binnen redelijke termijn verrekend)

De eigenwoning-uitzondering is in praktijk de belangrijkste ontsnappingsroute voor DGA's met een hoge schuld bij hun BV. Maar let op: die uitzondering geldt alléén als er daadwerkelijk een hypotheekrecht is gevestigd. Een mondelinge afspraak of leningsovereenkomst zonder notariële akte voldoet niet.

In de praktijk maken DGA's twee veelgemaakte beoordelingsfouten:

Fout 1: Onverkeerd inschatten van de eigenwoning-uitzondering. De wet vereist niet alleen een hypotheek, maar een eerste recht van hypotheek (eerste rang) op de eigen woning. Heeft de bank al een eerste hypotheekrecht? Dan kan de BV alleen een tweede hypotheek krijgen — en die telt niet voor de uitzondering. Veel DGA's denken ten onrechte dat een leningsovereenkomst plus woningwaarde voldoende is. Niet zo. Het hypotheekrecht moet notarieel zijn gevestigd vóór 31 december van het peiljaar.

Fout 2: Vergeten van de holding-werk-BV-structuur. Een DGA met holding A en werkmaatschappij B telt schulden aan beide BV's op. Een rekening-courant van €300.000 bij de holding plus een lening van €250.000 bij de werk-BV is samen €550.000 — over de drempel. Vaak wordt alleen één van de twee gemonitord, met als gevolg dat de DGA op 31 december 2026 onverwacht over de €500.000 zit.

Wat telt expliciet wél mee: - Dividenduitkeringen die formeel zijn besloten maar nog niet uitbetaald (deze worden behandeld als schuld van de BV aan de DGA — verminderen dus de schuld van de DGA aan de BV; dit is een veelvuldig benutte planningsroute) - Aankoop van privégoederen (auto, jacht, vakantiehuis) gefinancierd via de BV - Rentekorting op rentevrije of laagrentende leningen (de fictieve rente die door de Belastingdienst wordt opgelegd telt mee als bijschrijving)

Wat telt niet mee: - Salaris dat formeel als zodanig is geadministreerd, ook al is het via rekening-courant geboekt - Door de BV vergoede zakelijke kosten - Pensioen in eigen beheer (PEB) of ODV-uitkeringen - Waardestijging van aandelen of overige bezittingen

Het bedrag boven €500.000 wordt belast als fictief regulier voordeel uit aanmerkelijk belang. Het tarief in box 2 is in 2026:

| Box 2 schijf 2026 | Tarief | |---|---| | Tot €68.843 (alleenstaand) of €137.686 (fiscale partners samen) | 24,5% | | Boven dat bedrag | 31% |

Rekenvoorbeeld 1 — alleenstaande DGA met €100.000 boven de drempel: - Bij €100.000 boven drempel: belast als €100.000 box 2-inkomen - Eerste €68.843 × 24,5% = €16.866 - Resterende €31.157 × 31% = €9.659 - Totaal box 2: €26.525

Rekenvoorbeeld 2 — DGA met fiscaal partner, €100.000 boven de drempel: - Eerste €100.000 valt volledig binnen €137.686 schijf met 24,5% - Totaal box 2: €24.500

Rekenvoorbeeld 3 — alleenstaande DGA met €300.000 boven de drempel: - Eerste €68.843 × 24,5% = €16.866 - Resterende €231.157 × 31% = €71.659 - Totaal box 2: €88.525

Belangrijk: dit is een heffing in box 2, niet in box 1 of box 3. De heffing wordt verrekend wanneer je de schuld later afgelost: dan wordt de eerder geheven box 2-heffing op verzoek terugbetaald (dit heet de "tegenbewijsregeling"). Maar die terugbetaling moet binnen vijf jaar na de heffing worden geclaimd, anders verdampt het recht.

Een belangrijke nuance: heb je in 2023, 2024 of 2025 al box 2-heffing betaald op excessief lenen, dan wordt de drempel van €500.000 in 2026 verhoogd met het bedrag waarover je toen al hebt afgerekend. Concreet:

Voorbeeld: in 2024 had een DGA een schuld van €750.000 bij de BV. Drempel in 2024: €500.000. Excessief deel: €250.000. Daarover werd €61.250 box 2 betaald (24,5% van €68.843 + 31% van €181.157).

In 2026 staat de schuld nog steeds op €750.000. De drempel wordt nu opgehoogd: €500.000 + €250.000 = €750.000. Geen extra box 2-heffing in 2026, want de schuld blijft binnen de opgehoogde drempel.

Wordt de schuld in 2026 echter verhoogd naar €800.000? Dan is er €50.000 nieuw excessief lenen. Daarover wordt opnieuw box 2 geheven (24,5% van €50.000 = €12.250).

Dit voorkomt dat hetzelfde bedrag dubbel wordt belast, maar betekent ook dat je de drempelophoging zorgvuldig moet bijhouden. FINEO's DGA-monitor logt elke jaarlijkse drempelaanpassing automatisch en signaleert wanneer een nieuwe lening alsnog tot heffing zou leiden.

De wet kijkt verder dan alleen de DGA en de fiscale partner. Schulden van verbonden personen kunnen ook meetellen — niet bij de verbonden persoon zelf, maar bij de DGA (vanwege de aanmerkelijk-belang-positie).

Verbonden personen zijn: - Bloed- en aanverwanten in rechte lijn van de DGA (ouders, kinderen, kleinkinderen, schoonouders) - Bloed- en aanverwanten van de fiscale partner - Eigen broers en zussen tellen niet als verbonden persoon (in afwijking van bijvoorbeeld de schenkbelasting)

De regel werkt als volgt: heeft een verbonden persoon een schuld bij dezelfde BV als de DGA, en is die schuld hoger dan zijn of haar eigen drempel van €500.000, dan wordt het excessief deel toegerekend aan de DGA, niet aan de verbonden persoon. De drempel van €500.000 geldt namelijk alleen voor mensen met een aanmerkelijk belang (DGA-positie), en verbonden personen zonder aanmerkelijk belang hebben die niet.

Voorbeeld: een DGA heeft zelf €400.000 schuld aan zijn BV. Zijn dochter (geen aandelen, dus geen DGA-positie) heeft €600.000 lening van diezelfde BV gekregen voor een woning, zónder hypotheekrecht. De €600.000 van de dochter telt op bij de DGA: totale schuld voor de drempel = €1.000.000. Excessief deel: €500.000. Box 2-heffing daarover bij de DGA, niet bij de dochter.

Deze constructie wordt vaak per ongeluk opgetuigd door DGA's die hun kinderen "willen helpen met een woning" via de eigen BV. Zónder het hypotheekrecht ben je dus dubbel het haasje: én de dochter heeft een belaste lening, én jij krijgt de box 2-heffing erop.

De peildatum is keihard 31 december. Wat je gedurende het jaar doet maakt niets uit als de schuld op 31 december onder €500.000 staat. Dat geeft DGA's elk najaar een planningsmoment. Vijf bewezen strategieën:

1. Dividenduitkering vóór jaareinde — De meest gebruikte route. Een dividenduitkering vermindert de waarde van de aandelen en vergroot het privé-vermogen, waaruit de DGA de schuld aan de BV kan aflossen. Box 2-heffing op het dividend (24,5% / 31%) is dezelfde tarief als de excessief-lenen-heffing — dus fiscaal vaak een wash. Maar: een dividenduitkering vergt een formeel besluit van de AvA, een uitkeringstoets, en moet vóór 31 december zijn besloten én aflossingsbetaling zijn verricht.

2. Hypotheekvestiging op eigen woning — Heb je een hoge eigenwoningschuld én bestaande lening bij de BV, vestig dan vóór 31 december notarieel een eerste recht van hypotheek ten gunste van de BV. Dan valt die lening onder de uitzondering. Praktische tip: de notariskosten (€1.000–€2.000) verdienen zich vaak terug binnen één jaar.

3. Verkoop van privé-bezittingen aan de BV — Een privé auto of apparatuur kan zakelijk worden ingebracht; de aankoopsom door de BV vermindert de rekening-courant. Werkt alleen voor zakelijke goederen tegen reële waarde.

4. Inbreng van box-3-vermogen — Spaargeld, beleggingen of cryptovaluta uit privé inbrengen in de BV als kapitaalstorting. Vermindert privé-vermogen en daarmee de schuld bij de BV (mits de inbreng wordt gebruikt voor aflossing).

5. Salarisophoging eind van het jaar — Een eenmalige salarisophoging die wordt verrekend met de rekening-courant verlaagt de schuld. Pas op: de Belastingdienst kijkt of het salaris in lijn ligt met het gebruikelijk loon en de feitelijke werkzaamheden. Niet inzetten als pure trucage.

FINEO's rekening-courant-monitor stuurt een waarschuwing zodra de schuld op enig moment €450.000 nadert, met automatische scenario-analyse welke strategie fiscaal het meest gunstig is.

Scenario A: De ondernemende holding-DGA

Martin is enig DGA van Holding Martin BV en operatie-BV Martin Tech BV. Per 31 december 2025: rekening-courant Holding €280.000, lening Tech-BV €290.000. Totaal: €570.000. Geen fiscale partner, geen eigenwoning-hypotheek aan de BV.

• Excessief lenen: €70.000
• Box 2-heffing 2025: €70.000 × 24,5% = €17.150
• Aanslag IB 2025 in mei 2026: €17.150 extra

Strategie voor 2026: Martin kiest voor een dividenduitkering van €100.000 uit de Holding op 1 december 2026. Privé betaalt hij daarmee de Tech-BV-lening af. Schuld op 31-12-2026: €280.000 + €190.000 = €470.000. Onder drempel.

Scenario B: De DGA met eigenwoning-lening

Lisa heeft sinds 2018 een lening van €620.000 van haar BV gebruikt voor de aanschaf van haar eigen woning (woningwaarde €850.000). Ze had nooit een hypotheekrecht voor de BV gevestigd. Per 31 december 2025 staat de lening nog op €620.000.

• Excessief lenen 2025: €120.000
• Box 2-heffing 2025: €120.000 × 24,5% = €29.400
• Aanslag IB 2025 in juni 2026: €29.400

Strategie voor 2026: Lisa laat in september 2026 alsnog notarieel een tweede recht van hypotheek vestigen — maar dat is niet voldoende, omdat de bank al eerste rang heeft. Ze besluit haar bestaande bankhypotheek over te sluiten en de BV als eerste hypotheekhouder in te schrijven. De €620.000 valt vanaf 31 december 2026 onder de eigenwoning-uitzondering. Geen heffing meer.

Scenario C: De DGA met groeiende schuld

Kevin is DGA en heeft per 31-12-2024 een schuld van €495.000. Geen heffing want net onder drempel. Per 31-12-2025: schuld €540.000. Excessief lenen €40.000 → box 2 €9.800.

In 2026 leent hij nog €60.000 bij voor een verbouwing. Schuld 31-12-2026: €600.000. Drempelophoging: €500.000 + €40.000 (al belast in 2025) = €540.000. Nieuw excessief deel: €60.000 → box 2 €14.700.

Les: één keer over de drempel komen betekent dat élke verdere groei van de schuld direct wordt belast. Het vorderingsplafond verhoogt mee, maar nieuwe leningen worden meteen geheven.

Krijg je in mei of juni 2026 een aanslag waarin de Belastingdienst excessief lenen heeft verwerkt? Drie acties:

1. Verifieer de berekening — Klopt de schuldstand op 31 december 2025? Heeft de Belastingdienst alle BV's waarin je een aanmerkelijk belang hebt meegerekend? Heeft de inspecteur de drempelophoging uit eerdere jaren toegepast? Onjuistheden zijn niet zeldzaam, vooral bij DGA's met meerdere BV's.

2. Bezwaar maken binnen 6 weken — Heb je het niet eens met de aanslag, dan moet bezwaar binnen 6 weken na dagtekening worden ingediend bij de inspecteur die de aanslag heeft opgelegd. Klacht-bezwaar zonder gronden is vaak voldoende om de termijn te bewaren; gronden kunnen nadien worden aangevuld.

3. Plan voor 31 december 2026 — Onafhankelijk van de aanslag is het zaak vóór de eerstvolgende peildatum onder de drempel te zakken (of de drempelophoging optimaal te benutten). Niet wachten tot november — een dividenduitkering vergt formele besluiten en uitkeringstoetsen die tijd kosten.

Bijzonder belangrijk: als je de schuld in 2026 of later aflost, dan kun je de in 2025 betaalde box 2-heffing op verzoek terugkrijgen via de tegenbewijsregeling. De aflossing creëert namelijk een fictief negatief regulier voordeel dat de eerdere heffing ongedaan maakt. Het verzoek moet binnen vijf jaar na de heffing worden ingediend, anders verdwijnt het recht. FINEO logt dit automatisch in de DGA-fiscale planning.

Valkuil 1: De drempel verwarren met "kwijtschelding". Het feit dat de drempel op €500.000 staat, betekent niet dat de schuld onder dat bedrag fiscaal "weg" is. De schuld blijft civielrechtelijk bestaan, moet rente dragen (minimaal het Belastingdienst-rentetarief), en moet bij overlijden of beëindiging van de BV worden afgewikkeld. De drempel voorkomt alleen heffing bij overschrijding op de peildatum.

Valkuil 2: Rentebijschrijving vergeten. Veel rekening-courant-leningen tussen DGA en BV dragen rente. Wordt die rente bijgeschreven op de hoofdsom (in plaats van apart betaald), dan groeit de schuld jaarlijks zonder dat de DGA een cent meer ontvangt. Bij een rente van 5% op €450.000 groeit de schuld in één jaar naar €472.500 — gevaarlijk dichtbij de drempel.

Valkuil 3: Privégebruik creditcard van de BV. Als de DGA de zakelijke creditcard gebruikt voor privé-uitgaven (vakantie, restaurants, online aankopen), worden die bedragen geboekt op de rekening-courant. Een gemiddelde DGA accumuleert hiermee jaarlijks €15.000–€30.000 extra schuld zonder het bewust door te hebben.

Valkuil 4: Bedrijfsovername / management buy-out fout structureren. Een DGA die via zijn holding een werk-BV koopt en de koopsom rentevrij of laagrentend leent van die werk-BV, kan zonder het te beseffen direct boven de drempel uitkomen. Vóór de transactie altijd een fiscaal-juridische check.

Valkuil 5: Dividend "belofte" als oplossing zien. Een dividend dat alleen formeel is besloten maar niet daadwerkelijk is uitbetaald, vermindert de schuld pas op het moment van uitbetaling én verrekening. Een AvA-besluit op 28 december zonder uitbetaling vóór 31 december helpt niet voor de peildatum.

Valkuil 6: Schenkingen aan kinderen via de BV. Wil je je kinderen helpen, schenk dan vanuit privé of vanuit de BV met een formele schenkingsovereenkomst. Niet via een rentevrije lening die telt voor excessief lenen.

De Wet excessief lenen staat niet op zichzelf. Voor een fiscaal-optimale DGA-positie speel je hem mee in een breder kader van vier loonbouwstenen:

1. Gebruikelijk loon (€58.000 in 2026) — Salaris uit BV in box 1, na aftrek van pensioen en lijfrente.

2. Dividenduitkeringen — Box 2 (24,5% / 31%). Belangrijkste aflossingsroute voor rekening-courantschulden.

3. Lijfrente-aftrek — Tot €78.342 in 2026 inclusief reserveringsruimte. Privé-storting met aftrek in box 1, opgebouwd kapitaal komt uiteindelijk uit als belaste uitkering.

4. Pensioen in eigen beheer / ODV — Sinds 2017 niet meer opbouwbaar, maar bestaande ODV-rechten blijven actief.

De Wet excessief lenen is de "valverhoeder": deze voorkomt dat een DGA via rekening-courant onbeperkt belastingvrij geld kan opnemen en zo de loonbouwstenen omzeilt.

Praktische integratie: - Gebruik dividenden niet alleen voor "vermogensoverheveling" maar ook voor structurele aflossing van rekening-courant - Plan dividenden in jaren waarin het box 2-tarief gunstig uitpakt (vóór een eventuele tariefverhoging) - Combineer eigenwoning-lening + hypotheekrecht in plaats van rekening-courant - Stort lijfrente-premies vanuit privé waar mogelijk, niet via lening van de BV - Houd de rekening-courant minimaal in stand voor zakelijke voorschotten en kortlopende posten — niet voor structurele financiering

Beantwoord deze 8 vragen voor je 2026-planning:

1. Is je totale schuld aan al je BV's op dit moment hoger dan €450.000? 2. Heb je een eigenwoning-lening van de BV zonder geregistreerd hypotheekrecht? 3. Schrijft de BV rente bij op de hoofdsom in plaats van die jaarlijks te factureren? 4. Gebruik je een zakelijke creditcard voor privé-uitgaven die op rekening-courant worden geboekt? 5. Hebben je kinderen of ouders een lening van jouw BV (zonder hypotheekrecht)? 6. Plan je een privé-investering (woning, vakantiehuis, auto, beleggingen) van meer dan €100.000 in 2026? 7. Heb je in 2023, 2024 of 2025 al box 2-heffing betaald op excessief lenen? 8. Heb je al een dividend-besluit en uitkeringstoets klaarliggen voor jaareinde?

6+ "ja" of bedrag boven €450.000 → directe actie nodig. Plan vóór september 2026 een sessie met je fiscalist of de FINEO DGA-monitor. 3–5 "ja" → monitor maandelijks. Maak rekening-courant-vermelding standaard onderdeel van maandafsluiting. ≤2 "ja" → buiten directe risicozone, jaarlijkse check op 1 oktober is voldoende.