Herinvesteringsreserve: belasting uitstellen bij verkoop van een bedrijfsmiddel

Verkoop je een bedrijfsmiddel — een bedrijfsauto, machine of pand — voor méér dan de boekwaarde, dan maak je boekwinst. Normaal telt die direct mee in je winst en betaal je er vennootschapsbelasting over.

Met de herinvesteringsreserve (HIR) hoeft dat niet meteen: je parkeert de boekwinst in een fiscale reserve en boekt hem later af op de aanschafprijs van een nieuw bedrijfsmiddel. Je betaalt de belasting dan niet nú, maar gespreid — via lagere afschrijvingen op het nieuwe middel. De regeling komt uit de inkomstenbelasting (artikel 3.54) maar geldt via de schakelbepaling net zo goed voor BV's.

De reserve mag alleen bestaan zolang je écht van plan bent te herinvesteren. Dat voornemen is een doorlopende toets: op elke balansdatum moet het er nog zijn.

En let op: papier alleen is niet genoeg. De rechtbank Gelderland oordeelde op 1 april 2026 dat een herinvesteringsvoornemen uit uiterlijk waarneembaar gedrag moet blijken — offertes opvragen, bezichtigingen, concrete zoekopdrachten. Alleen notulen of een intentieverklaring opstellen redt de reserve niet. Documenteer je zoektocht dus aantoonbaar.

Je moet herinvesteren uiterlijk binnen drie jaar na afloop van het boekjaar waarin je de reserve vormde. Lukt dat niet, dan valt de reserve alsnog vrij in de winst — en betaal je in dat jaar vennootschapsbelasting over de hele boekwinst.

Alleen bij bijzondere omstandigheden (zoals vertraging buiten je schuld terwijl al met uitvoering is begonnen) is verlenging mogelijk. Reken er niet op: plan de vervangingsinvestering binnen de termijn.

Bij het afboeken van de reserve op het nieuwe bedrijfsmiddel geldt de boekwaarde-eis: de boekwaarde van het nieuwe middel mag door de afboeking niet lager worden dan de boekwaarde die het verkochte middel had op het moment van verkoop.

Praktisch betekent dit dat je de reserve niet altijd volledig kwijt kunt in één kleine vervangingsinvestering. Bij bedrijfsmiddelen met een afschrijvingstermijn van meer dan tien jaar — zoals vastgoed — geldt bovendien dat het nieuwe middel dezelfde economische functie moet hebben als het oude.

• Vervanging gepland: je verkoopt een bus of machine en koopt binnen de termijn een nieuwe — de HIR voorkomt een belastingpiek in het verkoopjaar.
• Grote boekwinst op vastgoed: juist daar is uitstel veel waard, maar gelden de strengste eisen (zelfde economische functie).
• Combinatie met investeringsaftrek: de nieuwe investering kan daarnaast recht geven op [KIA, EIA of MIA](/kennisbank/investeringsaftrek-bv-2026-kia-eia-mia-vamil) — de HIR en investeringsaftrek sluiten elkaar niet uit.

Geen herinvesteringsplannen? Dan heeft reserveren geen zin: de reserve valt na drie jaar toch vrij, mogelijk in een jaar met een hoger tarief. Zie ook [afschrijvingen in je BV](/kennisbank/afschrijvingen-bv-kia-2026).

Een HIR vormen is boekhoudkundig precisiewerk: de reserve op de balans zetten, het voornemen documenteren, de termijn bewaken en correct afboeken op de nieuwe investering — en het geheel moet kloppen in je [vpb-aangifte](/kennisbank/vennootschapsbelasting-aangifte-bv-2026).

FINEO herkent de verkoop van een bedrijfsmiddel met boekwinst, signaleert de HIR-mogelijkheid en bewaakt de driejaarstermijn, zodat de reserve niet ongemerkt vrijvalt. Bekijk hoe dat werkt op de [functiepagina](/functies).